Vị trí: Hang nằm trên dãy đảo Bồ Hòn xung quanh có các hang Bồ Nâu, Mê Cung, Hang Luồn, đảo Ti Tốp...
Ðặc điểm: Là một hang lớn
(12.200m2 ) có ba ngăn, trần hang cao có rất nhiều nhũ đá. Người Pháp
đã gọi hang này là Grotte des surprises (Hang động của sự sửng sốt).
Đây là hang lớn và có một vẻ rất độc đáo, người Pháp đã tìm đến hang
này từ năm 1901, và trong cuốn Du lịch Hạ Long xuất bản năm 1938, họ
gọi hang này là Grotte des surprises (Hang động của sự sửng sổt). Miệng
hang cách mực nước biển khoảng 25m, bị che khuất dưới các tán lá xum
xuê. Từ cửa hang nhìn ra một vùng biển lặng vây quanh bởi vòng cung của
núi Bồ Hòn và cách đó chưa tới 1km là những hòn núi nhỏ, nơi cửa hang
Bồ Nâu nhìn ra biển. Tại vùng biển này, các thuyền chài tụ tập thành
một làng mà quanh đó có các hang Bồ Nâu, Mê Cung, Hang Luồn, đảo Ti
Tốp, hòn Đầu Người...
Lòng hang gồm có ba ngăn nối với nhau bởi các ngách ngăn rất hẹp. Ngăn
ngoài có trần cao với rất nhiều nhũ rủ xuống. Đặc biệt ngăn thứ ba bỗng
nhiên mở rộng mênh mang với mái vòm cong in hình các vệt lõm bằng
chiếc mũ rất đều và mịn, trông giống như một nhà hát Opéra khổng lồ
thời trung cổ, rất có ấn tượng cho một cuộc đại trình diễn ca múa nhạc
kịch. Tiếng nói trong hang nghe rất rõ do không bị vang vọng. Đặc biệt,
ở khoang này hầu như không có nhũ vì nóc hang không có khe nứt, không
có nước nhỏ giọt. Gần cửa nổi lên những khối đá khổng lồ chất cao từ
mặt đất tới gần trần
hang. Đây là một trong những hang động karst điển hình, có giá trị khoa
học cao.
Từ bến tàu leo lên khoảng 50 bậc đá dựng đứng rồi lại đi xuống chừng
mươi bậc đá nữa là đến cửa hang với chiều cao khoảng 25 m. Động rộng
khoảng 10.000 m2 với hàng ngàn măng đá, nhũ đá. Trong hang có một hệ
thống đường đi lát đá dọc từ cửa hang vào đến lối ra dài hơn 500 m. Hai
bên lối đi là những cột đèn đường thấp vừa là cột giới chỉ đường vừa là
vật trang trí, chiếu sáng. Hệ thống đèn chiếu sáng với những kiểu đèn
trang nhã, ánh sáng dịu mắt càng tôn thêm vẻ đẹp của hang.

Ngay
cạnh lối ra vào là nhũ đá có hình con ngựa và một thanh gươm dài.
Truyền thuyết xưa kể rằng, sau khi đánh tan giặc Ân, Thánh Gióng đã
giúp dân chúng ở đây đánh đuổi yêu ma, khi dẹp xong loạn Thánh Gióng
bay về trời, để lại thanh gươm và con ngựa quý để trấn an dân chúng,
xua đuổi yêu quái. Hiện nay trong hang còn nhiều hình ảnh tự nhiên
dường như là những dấu tích của trận chiến ác liệt đó, vết chân ngựa
Gióng trở thành những ao hồ nhỏ xinh xinh cùng nhiều tảng đá to lớn vỡ
vụn...
Giữa hang có một cột nhũ khổng lồ nối thẳng từ nóc xuống nền hang, rất
đẹp. Khi đi gần hết hang, ta trông thấy những tảng đá khổng lồ, to hơn
một căn phòng, nằm dưới đáy hang mà phần trên của các tảng đá này tưởng
như có thể lắp khít lên trần hang phía trên cao.
Chính các tảng đá này đã rơi từ trên đó xuống. Ở đáy hang, ta cũng thấy
vỡ ra nhửng mảng lớn để lộ những con đường ngầm, ngõ ngách sâu thẳm.
Từ tháng 1 năm 1999, người ta đã xây một lối đi dài 800m uốn quanh lòng hang.